Đối với nhiều bậc cha mẹ, họ luôn có xu hướng để con cái phụ thuộc vào nguồn tài chính của mình. Dạy con quản lý tiền là cả một vấn đề. Nhưng đối với các nước khuyến khích trẻ em độc lập tài chính thì lại khác. Trẻ em được học cách phân bổ ngân sách. Đồng thời có thể quản lý số tiều tiêu vặt mình kiếm được bằng những cách vô cùng độc đáo.
Nhật: Dạy con quản lý tiền bạc bằng cách tiết kiệm
Trẻ em ở Nhật thường được bố mẹ cho tiền tiêu vặt vào ngày đầu tiên của tháng mới. Những bậc cha mẹ ở Nhật dạy con quản lý tiền thông qua việc họ sẽ giúp các trẻ tính toán chi tiết mức chi tiêu. Các khoản cần mua sắm cũng như mức sống tại khu vực họ đang sống.
Trẻ phải tự lên kế hoạch chi tiêu trong khoản tiền bố mẹ. Đồng thời phải tiết kiệm và cắt giảm những khoản chi không cần thiết. Bằng cách này, trẻ sẽ hiểu được rằng: “tiền không phải là vô hạn“.
Bố mẹ Nhật sẽ hướng dẫn các em ghi chép các khoản chi trong tháng, được cho bao nhiêu? Mua cái gì? Giá bao nhiêu?… Để các em tự hệ thống lại cái gì đáng mua và không đáng mua để tháng sau chi tiêu hợp lý hơn.
Tuy nhiên, không phải là quá chi li trong chi tiêu. Bố mẹ Nhật vẫn dạy con cái phải giúp đỡ chia sẻ với bạn bè chứ không phân thua rạch ròi. Thấy người cơ nhỡ khó khăn sẽ để trẻ tự dùng tiền tiêu vặt của mình cho họ. Qua đó biết cách cư xử, quý trọng tình cảm con người.
Mỹ: 4 chiếc lọ thần kỳ
Tại hội thảo “Giáo dục con trẻ về tài chính” diễn ra ở TP HCM. Bà Neale S.Godfrey, Giám đốc điều hành ngân hàng dành cho trẻ em đầu tiên trên thế giới. Lứa tuổi lên 3 các bé đã có thể nhận thức được những điều mình mong muốn. Và đây là thời điểm thích hợp để cho các cháu làm quen với tiền.
Theo bà, trước hết bố mẹ hãy giúp trẻ hiểu được phương thức “làm thì mới được trả công”. Điều này có nghĩa là phụ huynh sẽ phân ra 2 loại công việc giao cho trẻ. Một loại là việc mà con phải tự làm và không được nhận tiền như đánh răng, ăn uống, học giỏi… Bởi đây là các hoạt động liên quan trực tiếp tới cá nhân cháu bắt buộc phải tự làm.
Khi đã cho các con tiền thì bố mẹ sẽ tiến hành bước tiếp theo. Họ giúp các trẻ lập ngân sách một cách hợp lý. Để thực hiện việc này, bà Neale S.Godfrey giới thiệu mô hình “4 chiếc lọ”.
- “save” – để dành: Khoản tiền tiết kiệm cho một mục đích cụ thể (30%).
- “invest” – đầu tư: Khoản tiền để mẹ dạy bé cách đầu tư vào một mục đích nào đó (30%).
- “donate” – cho đi: Khoản tiền dành cho những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình (10%).
- “spend” – tiêu: Khoản tiền được tiêu tùy ý bé (30%).
Đức: Chi tiêu có giới hạn
Nguyên tắc vàng khi dạy con quản lý tiền đó là hãy đưa ra mức tiền tiêu vặt nhất định. Sau đó cho trẻ biết chúng chỉ được tiêu đúng số tiền được cho. Điều này dường như không mấy ý nghĩa với những trẻ còn quá bé. Vì chúng sẽ lại móc ví ra để mua cây kem mà chúng thích.
Người Đức dạy cho trẻ em cách tiêu tiền từ rất sớm. Người mẹ cho con một đồng và nói, con chỉ có một đồng thôi. Nếu con mua kẹo thì con sẽ không được chơi ô tô, và nếu con chơi ô tô thì con sẽ không mua kẹo. Và con sẽ chỉ được mua trong phạm vi giới hạn số tiền này. Khi đó, mẹ sẽ phải giải thích cho trẻ biết giá của đồ vật mà bé muốn là bao nhiêu. Có hợp với túi tiền nhà mình không rồi gợi ý bé có nên mua nó hay không.
Tuy nhiên, với những trẻ lớn hơn, số tiền tiêu vặt ít ỏi cố định trong tháng. Dạy chúng cách suy xét và cân nhắc trước quyết định mua sắm. Trẻ sẽ học cách tính toán nên chọn mua hai chiếc quần giá rẻ hay chỉ mua một chiếc áo có giá đắt hơn. Nếu không tự suy xét, trẻ có thể trải qua mùa đông ‘lạnh giá’ với chiếc áo mùa hè đã lỡ mua trước đó.
Singapore: Cùng con lập kế hoạch mua sắm
Tại Singapore, các Mẹ sẽ dạy con quản lý tiền qua 2 bài học về cách tiêu tiền:
- Muốn và Thích
- Một thành viên lớn trong gia đình
Tại Singapore, thay vì mua cho con những thứ mà con thích. Các bà mẹ lại cùng con lập một danh sách những thứ mà con thích. Họ tính toán từng khoản tiền cho từng hạng mục. Hàng tuần các con sẽ được trích 1/2 số tiền được bố mẹ cho để tiết kiệm cho kế hoạch lớn. Số còn lại các bé sẽ được tự quyết định để mua sắm những thứ mà mình thích.
Bằng cách này, trẻ sẽ có trách nhiệm hơn khi sử dụng số tiền mà mình có được. Mặt khác, thông qua việc lập kế hoạch chi tiêu. Các mẹ Singapore muốn con phải học được thứ tự ưu tiên khi mua đồ. Cũng như biết được đâu là cái mình cần và đâu là cái mình muốn. Nhằm tránh rơi vào tình trạng lãng phí!
Để dạy con biết tiêu tiền 1 cách tiết kiệm thì những bậc làm cha, làm mẹ tại Singapore luôn luôn làm gương cho trẻ. Mỗi khi đi siêu thị mua đồ cho gia đình thì các mẹ luôn hỏi ý kiến bé xem nên mua. Và không nên mua đồ gì? Cái gì thực sự cần thiết và hữu ích? Làm như vậy sẽ khiến cho trẻ cảm thấy mình được tôn trọng. Qua đó, khẳng định là “một thành viên lớn” trong gia đình.
Do Thái: Dạy con quản lý tiền theo 5 chiếc lọ
Khi mới bi bô tập nói, các bà mẹ Do Thái sẽ dạy trẻ cách phân biệt tiền xu và tiền giấy. Nguồn gốc tiền từ đâu mà có và tiền có thể mua được những gì.
Khi trẻ lớn hơn một chút, các bà mẹ ở đây sẽ dạy con quản lý tiền qua việc cho con một khoản tiền để con tự quản lý. Bằng cách này, trẻ sẽ học được cách mua sắm như thế nào cho đúng. Tự chịu trách nhiệm về hành vi tiêu sài của mình.’
Bước vào giai đoạn thứ ba, cha mẹ cần bồi dưỡng cho con cách kiếm tiền. Đây cũng chính là giai đoạn giúp con hiểu về giá trị đồng tiền. Về những quy tắc kinh doanh như quay vòng vốn, lấy công làm lãi… Từ đó, trẻ sẽ hình thành tư duy tài chính linh hoạt.
Giai đoạn tiếp theo là dạy con cách quản lý tài sản thông qua các lựa chọn như gửi tiền vào ngân hàng để có lãi hay đầu tư vào một việc gì đó. Cuối cùng, mẹ Do Thái không quên việc giáo dục quản lý tài sản cho con. Mục đích của việc này là giúp con hiểu được giá trị của sức lao động. Biết được những kỹ năng cần thiết phục vụ cuộc sống tương lai.
Phương pháp 5 chiếc lọ của người Do Thái
Đây chính là bài học dạy con quản lý tiền nổi tiếng mà người Do Thái dạy con. Nó lý giải tại sao người Do Thái làm kinh tế giỏi nhất thế giới:
- Lọ “tiền tiêu”: Bé có thể được sử dụng tùy ý (50%). Tiêu tiền cũng rất quan trọng nhưng hãy nghĩ đến nó cuối cùng sau khi bạn đã thanh toán hết các hóa đơn sinh hoạt cần thiết và bỏ tiền vào 4 chiếc lọ dưới đây.
- Lọ “tiền tiết kiệm”: Lọ này chỉ được mở khi đã đạt đủ số tiền cho một mục đích cụ thể như để mua sách, lego…(10%). Nhiều người có thói quen mua rất nhiều thứ nhỏ nhặt chỉ để thỏa mãn ham muốn nhất thời xong lại chẳng dùng đến.
- Lọ “tiền từ thiện”: Tiền trong lọ sẽ được dùng để giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn như ủng hộ các bé bị ung thư, nhân dân vùng bão lũ…(10%). Ông bà ta đã dạy “gieo nhân nào thì gặp quả đó”.
- Lọ “tiền đầu tư”: Tiết kiệm khó giúp bạn giàu được. Đầu tư mới là cách khiến tiền có thể đẻ ra tiền. Đó chính là lý do vì sao, chúng ta nên để dành 20% thu nhập kiếm được để đầu tư.
- Lọ “tiền trả nợ”: Tiền này dùng để trả các khoản nợ phát sinh (10%). Nhiều người có thói quen đi vay tiền để mua thứ mình muốn. Nhưng quá khả năng chi trả để rồi sau đó nợ nần chồng chất không thể thanh toán. Bởi vậy, nếu bạn có một món nợ, hãy bắt đầu áp dụng cách này để giải phóng bản thân khỏi chúng.
